سرپرست معاونت فرهنگي وزارت ارشاد و رئيس ستاد برگزاري هفته كتاب، بالابودن قيمت اين كالاي فرهنگي را مهم ترين دليل افت مطالعه در كشور مي داند و در همين حال دبيركل نهاد كتابخانه هاي عمومي كشور مي گويد، اتهام بي مطالعه بودن مردم ايران برطرف شده است و امروز در جايگاه نخست منطقه قرار داريم.
    به گزارش جام جم، بحث سرانه مطالعه يكي از پرتنش ترين بحث هاي حوزه كتاب طي سال هاي گذشته بوده است كه هنوز هم ادامه دارد. بعد از آن كه چند سال پيش سرانه مطالعه مردم در يك اظهارنظر رسمي از سوي رئيس وقت كتابخانه ملي دو دقيقه در روز عنوان شد، برخي نهادها به تكذيب اين آمار پرداختند و برخي نهادها نيز تلاش كردند خودشان آمارگيري جديدتري انجام دهند. نهادهايي هم تلاش كردند مطالعه قرآن و مطبوعات و حتي سايت ها را وارد سنجش سرانه مطالعه كنند تا آمارها را افزايش دهند.
    با وجود اين، قصه همچنان ادامه دارد. يكشنبه شب علي اسماعيلي، سرپرست معاونت فرهنگي وزارت ارشاد در برنامه زنده تلويزيوني «ميدان فرهنگ» كه از شبكه سوم سيما پخش مي شد، قيمت بالاي كتاب را دليل پايين بودن ميزان مطالعه كتاب بين خانواده هاي ايراني اعلام كرد.
    در اين برنامه پنج دليل نداشتن زمان كافي، دسترسي سريع و آسان به اطلاعات در فضاي مجازي، قيمت بالاي كتاب، عدم جذابيت فرم و محتواي كتاب و همچنين عدم پاسخگويي به نيازهاي ضروري به عنوان گزينه هاي نظرسنجي برنامه مبني بر افت مطالعه ذكر شده بود.
    سرپرست معاونت امور فرهنگي وزارت ارشاد كه تمايل به پاسخ دادن به اين پرسش را نداشت، در نهايت به اصرار مجري گزينه سه يعني قيمت بالاي كتاب را انتخاب كرد.
    در اين برنامه مردم به ترتيب زير به گزينه ها راي دادند: نداشتن زمان كافي 4/21 درصد، دسترسي سريع و آسان به اطلاعات در فضاي مجازي 8/14 درصد، قيمت بالاي كتاب 1/35 درصد، عدم جذابيت فرم و محتواي كتاب 2/14 درصد و عدم پاسخگويي به نيازهاي ضروري 5/14 درصد.
    اسماعيلي در اين برنامه در مورد قيمت كاغذ گفت: بپذيريم كه مسئول تنظيم بازار كاغذ وزارت ارشاد نيست، ولي با توجه به اين كه ما مصرف كننده كاغذ هستيم، در اين زمينه وارد عمل شده ايم و بلافاصله كارگروهي تشكيل داديم كه مرتب جلسه برگزار مي كند.
    
    اتهامي به نام سرانه مطالعه پايين
    اما از آن سو در برنامه ديگري كه عصر يكشنبه از سوي نهاد كتابخانه هاي عمومي در كتابخانه مركزي پارك شهر برگزار شد، منصور واعظي دبيركل اين نهاد گفت: امروز موفق شده ايم از اتهام بزرگي كه سال ها به مردم ايران وارد مي شد و در آن بيان مي كردند كه ايراني ها اهل مطالعه نيستند و سرانه مطالعه در بين آنها دو دقيقه است، برهيم و اين ذهنيت را تغيير دهيم و اعلام كنيم كه سرانه مطالعه مردم ايران در منطقه در رتبه نخست قرار دارد.
    واعظي كه دبيري شوراي فرهنگ عمومي كشور را نيز عهده دار است، گفت: در افزايش سرانه مطالعه هدف ما مانند چشم انداز اقتصادي نيست و با توجه به پيشينه و بنيه فرهنگي و بزرگان ديني كه در كشور داشته و داريم، بايد در فكر اين باشيم تا سرانه مطالعه مان در نقطه اوج جهان باشد. با اين حال هيچ يك از اين دو مسئول فرهنگي به منابع مورد استناد خود براي بيان اين آمارها اشاره دقيقي نكردند.
    
    كتاب خوب عرضه نمي كنيم
    پرويز بيگي حبيب آبادي، شاعر و مدير انتشارات فصل پنجم در اين باره به خبرنگار ما گفت: ما با بحران مخاطب كتاب روبه رو نيستيم. ما متاسفانه كتاب هاي خوب و ارزشمندي عرضه نمي كنيم. هرگاه كتاب هاي خوبي از سوي مولف نوشته و از سوي ناشر پخش شود، هرگز با بحران مخاطب مواجه نمي شويم.
    او ادامه داد: از صد درصد عنوان كتابي كه در كشور منتشر مي شود، 70 درصد قابل مطالعه نيستند. به اين معني كه فاقد ارزش علمي هستند. از اين ميان 10 درصد كتاب ها قابل خواندن است و 20 درصد باقيمانده هم فقط قابل تورق است.
    اين شاعر و ناشر گفت: بنابراين مخاطب در چنين شرايطي سرگردان مي شود و نمي داند چه كتابي بايد بخواند. يعني از هر ده كتابي كه مي خرد هفت كتاب قابل مطالعه نيست و مخاطب را پس مي زند.
    بيگي حبيب آبادي گفت: در حوزه شعر با توجه به شرايط سخت اقتصادي طبيعي است كه مردم كتاب را از سبد خانواده حذف و كالاهاي ضروري تر را جايگزين آن مي كنند.
    
    فقر در توليد
    احمد شاكري، داستان نويس نيز در گفت وگو با جام جم گفت: بررسي ميزان مطالعه و مقايسه آن با دوره هاي مختلف نيازمند اطلاعات آماري است.
    به گفته او، اگر يك دوره خاص را مدنظر قرار ندهيم، در تاريخ ادبيات ما سرانه كتابخواني در مقايسه با برخي كشورها پايين بوده و اين يك دليل مزمن دارد.
    شاكري افزود: در دهه گذشته يا ظرف هاي زماني ديگر، ممكن است اين افت بيشتر شده باشد كه بايد دلايل آن را لحاظ كرد مثلاممكن است مشكل كاغذ يا نوسانات ارزي در افت مطالعه دخيل بوده باشد.
    او گفت: در حوزه ادبيات داستاني كه جزو پرشمارترين و پرمخاطب ترين حوزه هاي مطالعه كتاب است، يكي از دلايل افت مطالعه فقر در توليد است.
    به گفته شاكري، در بيان دلايل افت سرانه مطالعه نبايد به شيوه صفر و صد عمل كرد و بايد سهم محتواي كتاب و مطالعه مفيد را كه از اهميت بالايي برخوردار است، مدنظر قرار داد.
    اين نويسنده در واكنش به اظهارات واعظي گفت: من ابزار دقيقي براي مقايسه آماري در دست ندارم؛ اما بايد در بيان ميزان سرانه مطالعه ريزمولفه ها و معيارها مشخص شود وگرنه اعلام آمار به صورت كلي چندان قابل استناد نيست.