سرشار: ارشاد از قلم زرین حمایت نکرد

در آیین اختتامیه چهاردهمین دوره جایزه قلم زرین در حوزه هنری از تلاش های فیروز زنوزی جلالی در عرصه تالیف تقدیر به عمل آمد.

 

به گزارش خبرنگار کتاب و ادبیات خبرگزاری فارس، مراسم اختتامیه چهاردهمین دوره جایزه ادبی قلم زرین عصر امروز شنبه 19 تیر ماه در تالار مهر حوزه هنری برگزار شد و برگزیدگان این جایزه ادبی معرفی شدند.

بر اساس این گزارش، محمدرضا سرشار رییس انجمن قلم ایران ضمن خیرمقدم اظهار داشت: جشنواره قلم زرین دیرپاترین جشنواره بخش خصوصی و مردمی است.
وی ضمن اشاره به کمک‌های ارشاد و عدم حمایت در این دوره عنوان کرد: انجمن از دو سال قبل روی موضوع متمرکز شد و سپرده کوچکی قرار داد تا با درامد حداقلی آن بتواند این جشنواره را برگزار کند و تعطیل نشود.
وی با تاکید به پیشنهاد نامگذاری این روز به نام قلم از سوی انجمن تصریح کرد: هرسال ١٤ تیر جشنواره برگزار می‌شود اما امسال به دلیل همزمانی با ماه مبارک رمضان به ١٩ تیر موکول شد
وی در پایان به ٥ شاخه شدن جشنواره از سال گذشته اشاره کرد و گفت: با افزوده شدن شعر و داستان کودک و نوجوان در کنارشعر داستان بزرگسال و نقد ادبی شاهد برگزاری جشنواره در ٥ شاخه از دوره گذشته هستیم.

در ادامه مراسم کلیپی از سخنان فیروز زنوزی جلالی درباره نویسندگی پخش شد وی در این کلیپ زمان نگارش خود را از یازده شب تا ٥ صبح یاد کرد.

او گفت: هیچ وقت از پایان یا از میانه رمان خبر ندارم بلکه با قلم و شخصیت همراه می‌شوم. یک نفر می‌تواند نویسنده خوب باشد و لزوما نمی‌تواند مدرس خوبی باشد و بلعکس( زنوزی در این کلیپ به مواردی پیرامون نویسندگی اشاره کرد)

مومنی شریف: تاسیس روز قلم در تقویم از کوشش‌های انجمن قلم بود
وی به تلاشهای فیروز زنوزی جلالی اشاره کرد و گفت: بیش از ٢٨ سال است که سابقه دوستی وًهمکاری با اقای زنوزی دارم خیلی سالها نزدیک به هم بودیم و در برخی مقاطع به دلیل مسئولیت دور شدیم.
مومنی با این جملات که در ذهنم زنوزی را فردی جذاب، کاری و با نشاط می دانم افزود:
رمان برج١١٠ را نتوانستم به پایان برسانم او سالها پیش امیدوار به انتشار این اثر بود همواره میگفت انسان ایده الم یعنی حضرت علی را در این رمان معرفی خواهم کرد.
وی به رمان مخلوق زنوزی اشاره کرد و گفت این اثر را کار شگفتی میدانم اما قدر آن در جامعه شناخته نشده است چرا که زمانی منتشر شد که جامعه داستان خوان ما به کارهای احساسی روی اورد در حالیکه این رمان کار عظیم و با محتوای غنی است.

وی به ترجمه این اثر به زیانهای مختلف و نیمه تمام ماندنش اشاره کرد و افزود: لک لک ها اولین اثری بود که از زنوزی خواندم پیش از آنکه در جلسات حوزه هنری با لباس سفید نیروی دریایی با وی آشنا شوم کارهای او بسیار طنز دارد اما او از نویسندگان جدی روزگار ماست.
وی افزود؛ در زمانی که نوشتن فرصتی برای سرگرمی هست داستان برای زنوزی سرگرمی نیست و مجالی برای اندیشه ورزی است.

رئیس حوزه هنری ادامه داد: در کارهای او اندیشه جایگاه خاصی دارد و برای مخاطب سوال ایجاد می‌کند ؛ در آثار او یکی از عناصر داستانی برجسته گفت وگو است. او از نویسندگانی است که زبان فارسی را خوب می نویسد. اثار او مملو از عناصر فلسفی است؛ او در نگارش رمان مخلوق با سختگیری قلم زد، واژه ها را حکاکی کرد سخت گیر و با دقت بود، این رمان را با دقت فراوان نوشت. تقدیر هستی و مرگ در اغلب آثار زنوزی مسئله است که جزو دستمایه های کاری او شمرده می شود.

در ادامه این برنامه کامران پارسی نژاد و راضیه تجار متن‌هایی را در وصف فیروز زنوزی جلالی و زمان اشنایی خود با وی برای حاضران قرائت کردند
راضیه تجار گفت: زنوزی یک نویسنده است حتی اگر دیگر ننویسد که چنین مباد، به حرمت قلم باید حریم و حرمت او را پاسداشت.

* قلم زرین از جوان‌مرگی گذشته است

سیدعباس صالحی معاون فرهنگی وزیر ارشاد در این مراسم با بیان اینکه عمر جوایز ادبی در کشور ما زیر ده سال است گفت: قلم زرین از جوان مرگی گذشته است.
وی با طرح این سوال که چگونه میتوان به ثبات جوایز ادبی رسید گفت: جوایز ادبی برای اهدافی متولد می شوند ولی چگونه باید تحقق پیدا کنند.

سید عباس صالحی ادامه داد: زنوزی جلالی برای ما ترکیبی از چند چهره دور هم تنیده است وقتی این ترکیب‌ها شکل می‌گیرد ارزش آن افزون تر می‌شود. بخشی از این چهره ادبی بخش دیگر نظامی، وجهه دینی، وجهه انقلابی و چهره پنجم دغدغه های فلسفی و انسانی اوست
بیماری او داغی بود که امیدواریم هرچه سریعتر با شفای او برطرف شود.
وی با بیان اینکه جایزه های ادبی بخشی از هویت ادبی یک کشور است و در ایران سابقه ای شصت ساله دارد بیان کرد؛ این جوایز در دنیا سابقه ١٠٠ ساله دارد، اگر بخواهیم جایزه های ادبی ایران را با جوایز جهان مقایسه کنیم چند نکته محل توجه است. در فرانسه ٧٠٠ جایزه فعال است گزارش‌ها نشان می دهد ٨٥ جایزه در حوزه رمان ٢٣٣ جایزه در حوزه ادبیات عمومی و ٩٣ جایزه در حوزه آثار تاریخی و مرتبط با رمان را شاهدیم.
وی به دایره مدیریتی جوایز هم اشاره کرد و گفت: خوشحالیم قلم زرین خصوصی است و ثبات در این جایزه از نکات دیگر است. در کشورهایی که ادبیات زنده است جایزه های ادبی در انها ثبات دارند.

صالحی به تعمیق جوایز ادبی اشاره کرد و گفت: کارکردهای جوایز ادبی را باید عمق داد بخشی از آن بر عهده برگزارکنندگان و بخشی بر عهده رسانه هاست تا کارکردها محقق شود.

فیروز زنوزی جلالی با بغض در گلو در کلامی اظهار داشت: وقتی فیلم پخش شده سی سال قبل را دیدم یاد لباس فرم سفید نیروی دریایی افتادم که به حوزه هنری می آمدم.
وی گفت: زمان می‌گذرد خیلی سریع، آن روزها کانکسی بود در حوزه هنری که کار را با آن اغاز کردیم. بچه ها آن زمان جوان و بشاش بودند اما الان گرد پیری بر روی امثال بنده نشسته است
وی با بیان خاطره ای از مرحوم امیرحسین فردی و اینکه او همیشه در جریان کارهایم بود گفت: او می گفت چه می نویسی، اقای جلال وقت تنگ است وقت نداریم.
وی که اشک از دیدگانش جاری شد با این بیان که من مدتهاست درباره واژه وقت نداریم فکر می‌کنم ابراز کرد: وقتی بیمار شدم و گفتند سرطان داری ضربه شدید بود گفتم به همین سادگی من سرطان دارم؟ هر ١٥ روز شیمی درمانی می‌شوم آنهم سه روز ، می گویم واقعا وقت نداریم؟

وی به آثار چند جلدی و نیمه تمام خود اشاره کرد و گفت؛ به خودم می‌گویم وقت هست؟شب‌ها در خانه یا بیمارستان رو به پنجره میگویم وقت هست؟ آیا وقت دارم رمان‌های چندگانه ام را تمام کنم؟ چند روز پیش نوه ام روزنامه جام جم فروردین را اتفاقی به من داد در آن عکس مرحوم سبزواری، کیارستمی، شجریان و من بود که هر یک با سرطان دست و پنجه نرم می‌کردیم و من تلویحا که روزنامه را دیدم حس کردم که نوبت من است و چه نوبت قشنگی برای ما چیده اند کیارستمی فردا تشییع می‌شود و شجریان در امریکا شیمی درمانی می‌شود پس نوبت من است. تنها آرزویم به اتمام رساندن کتاب‌هایی چون خورشید پنهان است که سالها در کشو میزم بیات شده است بتوانم آنها را تمام کنم از نیمه ماندن این اثار اذیت می شوم گرچه مرگ حق است.

علیرضا مختارپور دبیرکل نهاد کتابخانه‌های کشور در این مراسم اعلام کرد آخرین رمان فیروز زنوزی جلالی با عنوان برج ١١٠ را برای همه کتابخانه های عمومی خریداری و ارسال خواهد کرد.

علیرضا مختارپور دبیرکل نهاد کتابخانه های عمومی کشور نیز در این مراسم در سخنانی با اشاره به اینکه این انجمن تاکنون توانسته پنج دولت را به خود ببیند، اظهار کرد:از دوازده هدفی که انجمن قلم برای آن تاسیس شده برخی از اهداف به هیچ روی محقق نشده اند اما در این محقق نشدن اعضای انجمن هیچ تاثیری نداشته اند بلکه اگر  همه دستگاه ها و نهادهای ادبی درست فعالیت کرده بودند امروزه این اهداف محقق شده بود و ذیل نام انجمن ما جوایز ادبی بسیاری را می دیدیم که با حمایت این نهاد برگزار می شد

مختارپور در ادامه با اشاره به تلاش انجمن قلم برای تحقق تعالی آزادی بیان و قلم گفت: اگر به مفهوم آزادی بیان توجه شود یعنی آزادی بدون تهاجم سوء فکری و سیاسی و در راه رشد و تعالی انسانی، باید گفت که انجمن قلم ایران در تحقق این هدف بسیار موفق بوده است.

آخرین بخش مراسم اهدای جوایز قلم زرین بود که هیچ برگزیده ای معرفی نشد و همه معرفی شدگان تقدیری هستند.


در بخش داستان بزرگسال مشترکا کتاب «پایان یک نقش» جلال توکلی و «ادواردو» بهزاد دانشگر تقدیر شدند.

در شعر کودک و نوجوان سه کتاب مشترکا تقدیر شدند. «تلنگر باران» سروده حمیدرضاشکارسری، «در فصل های خانه» سروده داوود لطف الله و «از نوک خودکار من گل می چکد» سیدسعید هاشمی تقدیر شدند.

 در بخش شعر بزرگسال کتاب «بهانه‌ها» سروده پروانه نجانتی انتشارات شهرستان ادب تقدیر شد.

در بخش نقد و پژوهش ادبی کتاب «جستاری در اصلاح شناسی و مبانی داستانی دفاع مقدس» احمد شاکری تقدیر شد.

در بخش داستان کودک و نوجوان سه کتاب «بازگردانده شده» نوشته انوشه منادی ، «شاهزاده خانمی در مترو» نوشته محدثه گودرزنیا و «آخرین مرخصی» نوشته عقیل برزگر تقدیر شد.

انتهای پیام/و

مميزي مسئله اي محفلي است

شاکری: ممیزی بیشتر یک مسئله محفلی است؛ جریان شبه‌روشنفکری به دنبال ترویج تفکر سکولار است/ یزدانی‌خرم: نگاه فرهنگی جمهوری‌اسلامی نزدیک نگاه شوروی است؛ آثار منتشره در کشورهای دیگر توفیقی کسب نکرد

خبرگزاری فارس: شاکری: ممیزی بیشتر یک مسئله محفلی است؛ جریان شبه‌روشنفکری به دنبال ترویج تفکر سکولار است/ یزدانی‌خرم: نگاه فرهنگی جمهوری‌اسلامی نزدیک نگاه شوروی است؛ آثار منتشره در کشورهای دیگر توفیقی کسب نکرد

یک پژوهشگر ادبیات داستانی گفت: مقوله ممیزی از دیرباز و به خصوص در سال‌های پس از انقلاب اسلامی به عنوان یکی از مهمترین مسئله‌های کتاب و نشر انگاشته شده است در حالی که به نظرم ممیزی مسئله اول ادبیات نیست و بیشتر یک مسئله محفلی است.

 

به گزارش خبرنگار کتاب و ادبیات خبرگزاری فارس، مناظره احمد شاکری پژوهشگر و نویسنده ادبیات داستانی و مهدی یزدانی‌خرم روزنامه‌نگار و نویسنده ادبیات داستانی عصر امروز با محوریت مسئله ممیزی در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات برگزار شد.

*اینطور نیست من منتقد روند ممیزی نباشم

احمد شاکری در ابتدای این نشست با اشاره به اینکه بحث او پیرامون مسئله‌مندی ممیزی در ادبیات داستانی انقلاب اسلامی است،‌گفت: اینطور نیست که من منتقد روند فعلی ممیزی نباشم و بعید می‌دانم در میان تمام جریان‌های فکری موافقت مطلق با این روند وجود داشته باشد که البته اشکالاتی که در روند ممیزی وجود دارد، بخشی از آن به خاطر روند انسانی آن است اما اصل ممیزی اتفاق درستی است.

وی افزود: آنچه که من با آن موافقم اصل ممیزی است نکته دیگر این است که من در این نشست نماینده دولت یازدهم در ممیزی نیستم و اتفاقاً نقدهایی به دولت یازدهم در این حوزه دارم که چندی پیش رهبر معظم انقلاب از آن با عنوان ولنگاری فرهنگی یاد کردند. همچنین باید یادآور شوم من در این مناظره نماینده دولت محمود احمدی‌نژاد هم نیستم من نماینده یک فکر هستم و از آن دفاع می‌‌کنم.

این پژوهشگر عرصه ادبیات داستانی در ادامه گفت:‌ جا دارد از بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان که کارهای کم فایده و بی‌فایده‌ای انجام می‌دهد و با ادغام این بنیاد در شعر از اهداف خود نیز دور شده، تقدیر کنم که به مقوله پژوهش که یکی از نکات مهم در حوزه ادبیات داستانی است توجه کرده است.

*ممیزی مسئله اول ادبیات نیست/ممیزی بیشتر یک مسئله محفلی است

او در بخش دیگری از سخنانش گفت:‌ آن چیزی که من امروز روی آن بحث خواهم کرد مسئله‌مندی ممیزی در ادبیات داستانی انقلاب اسلامی است مقوله ممیزی از دیرباز و به خصوص در سال‌های پس از انقلاب اسلامی به عنوان یکی از مهمترین مسئله‌های کتاب و نشر انگاشته شده است در حالی که به نظرم ممیزی مسئله اول ادبیات نیست و بیشتر یک مسئله محفلی است که جریانی خاص آن را دنبال می‌کند که البته اغراض سیاسی نیز دارد و می‌بینیم که برخی کاندیداهای ریاست جمهوری هم در این زمین بازی می‌کنند.

شاکری گفت:‌لزوماً‌ ممیزی مسئله اول تمام نویسندگان پس از انقلاب اسلامی نیست و در طول این سال‌ها فراز و نشیب‌های متعددی داشته و می‌توان دوره‌های خاصی را دید که ممیزی برایشان مسئله بوده حتی در طیف‌های مختلف این مسئله مهمی نیست و تنها برخی طیف‌ها به آن توجه دارند.

وی افزود: بحث ما یک بحث کبروی است و بحث صغروی نیست قرار نیست در این بحث در مورد یک کتاب یا چند کتاب حرف زد بلکه بحث ما قانون، اهداف ممیزی و کارکرد ممیزی است. نکته دیگر این است که نگاه من یک نگاه جریانی است و معتقدم یک جریان این مسئله را تبدیل به یک اولویت کرده و این جریان دارای اهرم‌هایی است و از همین رو ممیزی را باید ضمن جریان شبه‌روشنفکری بحث کرد و در این بحث طرف من جریان شبه‌ روشنفکری است و من در حالی مدافع ممیزی هستم که رمان اول خودم ممیزی شده است. به منظور رسیدن به خواسته‌های جریان روشنفکری در حوزه ممیزی باید تمام اضلاع آن بررسی شود.

*ریشه‌های مخالفت با ممیزی به حاکمیت شرع و حمایت از تفکر سکولار باز می‌گردد

این پژوهشگر عرصه ادبیات داستانی گفت: بحث ممیزی بحث قانون و قانون‌پذیر است و طرفی که آن را نمی‌پذیرد در حقیقت قانون را نپذیرفته است. اصل دعاوی ممیزی را اگر جست‌وجو کنیم به مخالفت با اصل این قانون می‌رسیم و ریشه‌های این مخالفت‌ها به مخالفت با حاکمیت شرع و فقه جعفری و حمایت از تفکر سکولار باز می‌گردد.

او اضافه کرد: هر نظری در مورد ممیزی می‌خواهیم مطرح کنیم باید بحث فقهی روی آن انجام شود زیرا ما یک جامعه سکولار نیستم که بخواهیم فقط نظر خود را مطرح کنیم و باید بر مبنای فقه استنباط داشته باشیم. دلایل رجوع مسائل ممیزی به اصل ممیزی مسائلی واقعی است و در بحث سخنان خود را به اصل ممیزی ارجاع می‌دهند. در بررسی آثار جریان شبه روشنفکران دیده می‌شود که اشاره این گروه به برخی مسائل فرعی در حوزه ممیزی به شبهاتی به اصل ممیزی باز می‌گردد و این جریان هیچگاه در جایگاه دفاع از ممیزی، دولت‌ها را مسئول جلوگیری از انتشار آثار سیاه‌نما و خلاف عفت ندانسته است.

*نویسنده‌هایی که بدون ممیزی در خارج از ایران کتاب منتشر کرده‌اند چه توفیقی کسب کرده‌اند

شاکری گفت: نویسنده‌هایی که در آن سوی مرزها بدون ممیزی اثر منتشر کرده‌‌اند چه توفیقی در تعالی ادبیات داستانی ما داشته‌اند در حالی که جریان شبه روشنفکری فریاد واویلا سر می‌دهند که ممیزی مانع رشد ادبیات ما شده است. تردیدی در این نیست که ممیزی به  عنوان اهرم بازدارنده درصدد دفع اموری از ادبیات داستانی است که حداقل‌ها را در ادبیات داستانی غیر مضر تأمین می‌کند.

*جریان شبه‌روشنفکری به دنبال تقدس‌زدایی و ترویج تفکر سکولار است

این نویسنده ادبیات داستانی در ادامه گفت:‌ جریان شبه روشنفکری در طول این 40 سال در تقابل با ممیزی به دنبال چیست و این سوال مهمی است که باید به آن پاسخ داده شود جریان شبه روشنفکری به دنبال تقدس‌زدایی و ترویج تفکر سکولار است. تجربه نشان داده مسیر ادبیات داستانی آرمانی جریان شبه روشنفکری از نفی و ضعف ممیزی می‌گذرد که دست به سیاه‌نمایی و تقدس‌زدایی می‌زند.

وی افزود: نسبت ممیزی با هندسه معرفتی ادبیات داستانی چیست؟ ما کجای ادبیات را درست کرده‌ایم که می‌خواهیم ممیزی را اصلاح کنیم من که اینجا نشسته‌ام یک کتاب با محوریت فلسفه داستان تولید کرده‌ام ولی جریان شبه روشنفکری کجا آثاری با این موضوع تولید کرده است. خوب است آقای یزدانی خرم پاسخ دهد و حداقل نام یک کتاب را ببرد.

این پژوهشگر عرصه ادبیات داستانی گفت: اگر ممیزی مسئله اول ما باشد بدون پرداخت به فلسفه داستان نمی‌توان به آن پرداخت و جریان شبه روشنفکری به عنوان جریان منتقد ممیزی هیچگاه به فلسفه داستان نپرداخته است.

*واژه ممیزی ابداع مدیران جمهوری اسلامی است

در ادامه این نشست مهدی یزدانی خرم گفت: همین که بعد از سی و اندی سال جمهوری اسلامی این ضرورت را لمس کرده که از من به عنوان منتقد ممیزی دعوت کند تا پیرامون این مسئله حرف بزنیم جای امیدواری است زیرا تا سال‌های قبل همین کار می‌توانست منجر به برکناری وزیر یا مدیرکلی شود.

*نگاه فرهنگی جمهوری اسلامی نزدیک نگاه شوروی سابق است

وی با اشاره به این که من لیبرال هستم افزود: من به کلمه ممیزی اعتقاد ندارم و معتقدم این کلمه سانسور است و ممیزی ابداع مدیران جمهوری اسلامی است و از آنجا که  کلمه سانسور پشتوانه بدی داشته و بار معنای منفی را القا می‌کرده،‌این واژه را جایگزین سانسور کرده‌اند. جمهوری اسلامی نگاهی نزدیک به شوروی سابق در فرهنگ دارد و با نگاهی به آرشیو و اسناد در خواهیم یافت که قرار بوده نویسنده در جمهوری اسلامی آزاد بنویسد، آزاد فکر کند و در قید بایدها و نبایدها نباشد و خب طبیعی است که انقلاب مملو از آرمان‌گرایی است.

*جمهوری اسلامی به پرورش نویسنده‌های رانت‌خوار کمک کرد

این نویسنده در بخش دیگری از سخنانش گفت: جمهوری اسلامی در برابر مفهوم کلاسیک نویسنده با پرورش نویسنده‌های رانت‌خوار و بودجه‌گیر کمک کرد که جریانی شکل بگیرد تا دست به خلق ادبیات بزنند. منهای شوروی سابق و کشورهای وابسته به آن هیچ کشوری به فرهنگ دولتی اهمیت نمی‌دهد و در کشور ما همین که به فرهنگ اهمیت داده می‌شود جای خوشبختی است.

*آثار تولید شده از سوی سوره مهر فاقد ارزش ادبی است

او در ادامه با انتقاد از حوزه هنری و انتشارات سوره مهر گفت:‌حوزه هنری و انتشارات سوره مهر که 40 سال است بودجه‌ها را خرج کرده چه توفیقی کسب کرده است البته در فضای تاریخ شفاهی جنگ کارهای خوبی انجام داده اما در ادبیات به توفیقی دست پیدا نکرده است و حوزه هنری و سوره مهر بهتر است از فضای ادبیات خارج شوند چون آثار تولید شده آنها فاقد ارزش ادبی است.

یزدانی خرم گفت:‌ ادبیات فرمایشی در هیچ جای عالم هیچگونه توفیقی نداشته است سانسور در 40 سال قبل و در حکومت قبلی [اشاره به دولت نهم و دهم] صدمات به نویسند‌ه‌ها زده است. امری به نام سانسور در جمهوری اسلامی حدود 40 سال است که هزینه‌ساز بوده است. نویسنده‌ای اثری می‌نویسد و طبیعتا بازخوردهایی خواهد داشت چه کسی به خود اجازه می‌دهد به ساحت فکری نویسنده ورود کند و برای او تعیین تکلیف کند.

وی افزود: من منکر وجود داشتن گونه‌ای به نام ادبیات انقلاب اسلامی نیستم و می‌گویم ادبیات انقلاب اسلامی وجود دارد اما معتقدم در اقلیت به سر می‌برد و در برابر ادبیات انقلاب اسلامی ما ادبیات ضد انقلاب اسلامی را مطرح نمی‌کنیم بلکه سخن از ادبیات فارسی می‌زنیم و حرف من این است که نظارت بزرگ‌ترین ضربه را به امر خلاقه وارد می‌کند.

*آثار منتشر شده در کشورهای دیگر توفیقی کسب نکرد

این نویسنده  ادبیات داستانی گفت: چرا باید سانسور را کنار بگذاریم زیرا معتقدم سانسور به وجود آمد که جلوی نگاه‌های منتقد به جنگ و انقلاب را بگیرد و همین مسئله بسیاری از نویسندگان را مجبور به مهاجرت کرده است درست است که آثار منتشر شده در کشورهای دیگر توفیقی کسب نکرد، زیرا در بستر زبانی خود منتشر نشده است و خب طبیعی است که یک اثر فارسی در یک کشور غیر فارسی‌زبان موفق نشود.

*سانسور نشانه ترس است

او اضافه کرد:‌ با به قدرت رسیدن دولت اصلاحات کمی روند ممیزی بهتر شد و نویسندگان توانستند آثارشان را منتشر کنند و این اتفاق موجب شد که پویایی فرهنگی ایجاد شود و رشد در عرصه ادبیات را شاهد بودیم. ممیزی موجب محدود شدن فکر می‌شود و معتقدم سانسور نشانه ترس است. اگر سانسور از جمهوری اسلامی حذف شود و مانند همه جای جهان دادگاه‌های رسیدگی به تخلفات بر پا شود، اتفاقی نخواهد افتاد.

*دولت در موضع سانسور بلاتکلیف است

یزدانی خرم گفت:‌ بعد از گذشت بیش از 30 سال در حوزه جنگ رمانی بهتر از کتاب احمد محمود منتشر نشده و آیا جمهوری اسلامی توانسته هم‌آوردی برای آن ارائه کند. من معتقدم بهترین آثار جنگ از سوی نویسندگان به زغم شما شبه روشنفکر تولید شده است. در موضع سانسور من حس می‌کنم که دولت بلاتکلیف شده و با گسترش رسانه‌ها دیگر سانسور کارکردی ندارد و اگر قرار است ترور تفکری صورت گیرد باید فکر دیگری کرد.

*من به یاد ندارم نویسنده‌ای در کشور امنیت اخلاقی را به خطر انداخته باشد

وی افزود: من معتقدم سانسور به زودی فرو خواهد پاشید اما برای من و نویسندگان بایدها و نبایدها موضوعیت ندارد. سانسور رفتاری تحدید‌کننده و ضد اولین حقوق فردی هر نویسنده با هر نگاهی است. من به یاد ندارم نویسنده‌ای در این کشور امنیت اخلاقی را به خطر انداخته باشد آنقدر که جمهوری اسلامی برای سانسور هزینه مالی و معنوی کرده برای هیچ چیز دیگری هزینه نکرده است.

یزدانی خرم در پایان گفت: ما هنوز اجازه نداریم حتی یک صنف داشته باشیم البته من با کانون نویسندگان مخالفم زیرا بسیاری از آنها نویسنده نیستند و بخشی از آنها را مترجم‌ها و مانند آنها تشکیل داده‌اند.

 

مناظره در باب ممیزی ادبیات داستانی با حضور شاکری و یزدانی خرم

نشست «ممیزی و نظارت در ادبیات داستانی» با حضور احمد شاکری و مهدی یزدانی‌خرم در محل پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات برگزار می‌شود.

به گزارش خبرنگار مهر، دومین جلسه از سلسله نشست‌های «مسائل ادبیات داستانی در ایران» با عنوان «ممیزی و نظارت در ادبیات داستانی» برگزار می‌شود. این جلسات با همکاری بنیاد ادبیات داستانی و پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات و در محل این پژوهشگاه برگزار می‌شود.

مهمانان مدعو جلسه یادشده، مهدی یزدانی خرم و احمد شاکری دو کارشناس حوزه ادبیات داستانی هستند که پیرامون محورهای تعیین شده در این باب، نظرات خود را مطرح می‌کنند.

سیاست فرهنگی ناظر بر شکل‌گیری ممیزی و نظارت در حوزه ادبیات داستانی، وجه مسئله‌مندی ممیزی و نظارت در ادبیات داستانی، میزان اثرگذاری و اثربخشی ممیزی و نظارت در وضعیت موجود ادبیات داستانی و راهکارهای بدیل برای نظارت در حوزه ادبیات داستاننی، محورهای این نشست اعلام شده است.

نشست «ممیزی و نظارت در ادبیات داستانی» ساعت ۱۱ روز چهارشنبه ۹ تیر در محل پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات واقع در تهران، خیابان ولی‌عصر، بالاتر از طالقانی، ابتدای خیابان دمشق برگزار می‌شود.

شاکری: برای نویسنده شدن راه میانبری وجود ندارد/ داستان چرخه اقتصادي چنداني ندارد

به گزارش شیرازه، کارگاه تخصصی «ایده پردازی در فیلمنامه نویسی» با حضور احمد شاکری نویسنده و مدرس ادبیات داستانی در شیراز برگزار شد.
 

در این نشست احمد شاکری با اشاره به اهمیت برگزاری جلسه های بین رشته ای گفت: جلسه امروز جلسه با اهمیتی است اما آنچه برای هنرمندان در هر رشته ای مهم است طرح درست مساله و طرح سوال درست و در جای درست سوال کردن از میان همه سوال های مقابل نویسنده داستان یا فیلمنامه است سوال درست از پاسخ هم مهم تر است.

وی افزود:شاید یک دلیل عمده رونق برخی کلاس های داستان نویسی و سرگردانی افراد از محفلی به محفلی و از کتاب و منبعی به کتاب دیگر این است که هنوز پرسش و سوال و مشکل و نیاز خود را نیافته ایم.

 نویسنده شدن، مساله ی اصلی این است

شاکری در تبیین اهمیت سوال در نوشتن گفت: اگر بخواهیم همه سوالات را در یک سوال جمع کنیم این است که چگونه می توان نویسنده شد. اگرسوال خود را نشناسیم در بین راه حل های بی شمار متحیر می مانیم.منابع کتابخانه ای مختلف و جلسات متعددی برای نوشتن اعم از نوشتن خلاق و غیر خلاق وجود دارد، اما این روش ها همواره منجر به ساختن نویسنده نشده است.

وی با اشاره به نقل قولی از محمدرضا سرشار درباره ی وجود نداشتن راه میانبر برای داستان نویس شدن گفت: معنای این حرف فقدان دستورالعمل و روش نیست بلکه نمی توان انتظار داشت با یافتن راهی میانبر یکباره داستان نویس شد

داشتن تجربه ی عمیق، شرط نخست نوشتن است

شاکری افزود: چگونه است که بسیاری از نویسندگان جایگاه خاطره را کمتر از داستان می بینند اما بعد توقع دارند بدون تجربه، داستان بنویسند و مقبول واقع شود. بسیار ی از ما سالها دنبال راه حل می گردیم، با آنکه راه حل بسیار به ما نزدیک است. داستان و فیلمنامه روحی جز زندگی ندارد،اگر می خواهیم  راجع به چیزی بنویسیم شرط نخست داشتن تجربه عمیق است. جلسات به ما نمی گویدچگونه زندگی کن. شرط نخست نوشتن درباره هر چیز این است که آن را عمیقا تجربه کرده باشیم.

وی اضافه کرد: ایده ها همیشه جاهای عجیب و غریب و دور از دسترس نیستند، شاهکارها جایی خلق می شوند که ایده در کنار یا درون نویسنده باشد. مهمترین وظیفه ی ما بیدار کردن نویسنده ی درونی مان است. همچنین باید یادمان باشد که شرط دوم پس از تجربه عمیق موضوع این است که داستان نیز راه میانبر نداردو هر داستان راه حل خویش را دارد و در نهایت این ما هستیم که باید به فرمول خاص خود برسیم.

مولف رمان عریان در باد صبوری در نویسندگی را شرط دیگر نوشتن دانست و اظهار داشت:نویسندگی زایمان روحی است آن هم در طول زمان.برخی فکر می کنند نویسنده باید سالی یک داستان بدهد بیرون اما فکر نمی کنند اگر چنین است چرا همینگوی پیرمرد و دریا را 70بار بازنویسی کرد، بولگاکف 12 سال روی یک اثر وقت گذاشت و تولستوی نیز جنگ و صلح را هفت بار بازنویسی کرد.

وی گفت: خلا تجربه را هیچ تکنیکی پر نمی کند و مخاطب اگاه به راحتی تشخیص می دهد که شما فقط  فرم را بلد هستید یا تجربه نیز دارید.

 داستان چرخه اقتصادي چنداني ندارد


مولف "جستاری در اصطلاح شناسی و مبانی ادبیات داستانی دفاع مقدس" پیرامون مراحل نوشتن گفت: بر اساس روش تقصیر، داستان در طی چند مرحله به ارکان بنیادین اش تجزیه شد. این روش خواننده داستان را قادر می سازد بین ارکان و اجزاء اصلی و مقوِّم و ارکان و اجزای غیر اصلی تفاوت گذاشته و ترتیبی میان انها برقرار سازد. ترتیب ارکان داستانی به معنای تقدم ارکان اصلی بر ارکان فرعی است. از این رو، انچه در اخرین مرحله تقصیر فراچنگ می اید، از ان جهت که رکن بنیادین داستان است، شالوده روایت بر اساس ان شکل می گیرد. این رکن که اخرین مرحله تقصیر است، اولین مرحله نگارش خواهد بود.

شاکری پیرامون منابع نظری داستان ومقوله "ایده" گفت: داستان نويسان كمتر به مراحل نگارش و خلق داستان توجه نشان داده اند. در حالي كه در كتابهاي فيلمنامه به اين امر پرداخته شده است. علل اين امر این است که داستان امري خلاقه است و پيمودن الگوهاي مرحله اي خلاقيت نويسنده را مي كاهد. رمان نیز، جهاني وسيع است كه ريختن آن در قالب مراحل مستقل نگارش، دشواري مضاعفي را به همراه مي اورد.

وی افزود: داستان چرخه اقتصادي چنداني ندارد. حساسيت ها درباره بازگشت سرمايه كمتر است. بازار اقتصادي در رمان امكان استقلال يابي اين مراحل و تعيين ارزش اقتصادي مستقل براي هر يك از اين مراحل را از ميان برده است. همچنین رمان تا مراحل تكميلي ان قالبي منزوي است. در حالي كه فيلمنامه قالبي مشاركت پذير است. علاوه بر آن، زمان براي رمان گشاده و مبسوط است. در حالي كه فيلمنامه با قالب محدودش او را ناگزير به پيرايش و بازنويسي مي كند. زيرا زمان تعيين مي كند كه چه چيزهايي بايد گفته شود.

نقطه آغاز شكل گيري داستان در ذهن نويسنده است، نه در روي كاغذ

نویسنده مجموعه داستان "مردارخوار" در پاسخ به این مساله که چرا یافت و کار بر روی ایده اولیه واجد اهمیت است گفت: ايده اولیه ، چهره عريان تري از داستان را ارائه مي دهد. صحت کارکرد قصه داستان را تضمین می نماید و قضاوت نویسنده را درباره اينكه آيا اساسا چيزي براي گفتن دارد يا خير آشكار مي كند. علاوه بر آن مخاطب داستان با درک ایده اولیه به خواندن داستان ترغیب می شود و کار روی ایده اولیه به مراتب آسان تر از کار روی مراحل دیگر از جمله"قصه داستان"،" طرح" و "داستان" است.

وی در تعریف ایده اولیه و تاثیر آن در نویسنده اظهار داشت: ایده اولیه تصور مهمترین مسئله ای است که بواسطه ان شخصیت اصلی داستان به کنش وادار شده و داستان را اغاز می کند.ضمن اینکه نقطه آغاز شكل گيري داستان در ذهن نويسنده، نه در روي كاغذ. ایده شخصیت اصلی، مسئله اصلی و موقعیت داستانی را معرفی می نماید و موتور افرینش داستان را در نویسنده به حرکت در می اورد. ایده اولیه مناسب، مانند اهن ربایی، لوازم داستانی را از خلال تجربیات متنوع نویسنده به خود جذب می نماید.

احمد شاکری درباره اینکه چه کسی می تواند ایده ای ارائه کند گفت: به هر میزان در روش تقصیر به مراحل نهایی نزدیک شویم، مهارت ها کمتر می شوند. ایده اولیه نیازی به مهارت های داستان نویسانه ندارد. بلکه مبتنی بر تجربیات ناب است. از این رو، هر انسانی از ان جهت که تجربه ای غنی از زندگی را در اختیار دارد می تواند صاحب ایده اولیه باشد. البته تشخیص اینکه این ایده برای کدام قالب روایی مناسب است یا به درستی بیان شده  است نیازمند اگاهی است.

ايده ضعيف هيچ گاه تبديل به روايت خوبي نخواهند شد

این نویسنده و مدرس ادبیات داستانی با بیان اینکه برای ایده کمیت مشخصی تعیین نشده اما حدودا باید شامل دویست حرف باشد گفت: باید دو مفهوم ايده اوليه با ايده مكمل از یکدیگر تفکیک شوند. ایده یا ایده مکمل است یا ایده اولیه. ایده مکمل، ساختار مشخصی ندارد. ضمن انکه در مسیر روایت در هر مرحله ای مورد نیاز است. داستان پر از ايده هاي رنگارنگ است. اما تنها يكي از انها و مهم ترين انها محور داستان قرار مي گيرد. ایده اولیه نخستین ایده ای است که در ذهن نویسنده شکل می گیرد و او را به سمت خلاقیت درباره شخص خاص، موقعیت خاص و مسئله خاص هدایت میکند.

احمد شاکری با طرح این مساله که آيا جستجو براي يافتن مراحل نگارش به معناي كشف ذهنيت نويسنده است؟ گفت: ايده اوليه امري شخصي و ذهني است. نمي توان به قطع مطمئن بود تلاش خواننده و منتقد براي دستيابي به ايده يك اثر لزوما با انچه نويسنده مد نظر داشته است يكي است.ايده اوليه يك اثر بهترين موقعيت ممكن را براي روايت توضيح مي دهد. نه مهم ترين موقعيت مورد استفاده.  بلكه ممكن است نويسنده ايده مناسبي را در خلال كار رها كرده يا از كنار ان با بي تفاوتي گذشته باشد و ايده هاي ضعيفي را محور كار خود قرار داده باشد. و ايده ضعيف هيچ گاه تبديل به روايت خوبي نخواهند شد.

نویسنده ی رمان "انجمن مخفی" سه ملاک کلي را در ارزش گذاري ايده موثر دانست و گفت: نخستین ملاک محرک بودن است. ايده بايد نويسنده را به نوشتن و بيننده را به ديدن دعوت کند. ايده خوب روح نويسنده را به تلاطم مي اندازد و ارامش و قرار را از او براي نوشتن سلب مي کند. محرک بودن معياري نسبي است که به تناسب مخاطب از درجات متفاوتي از شدت و ضعف برخوردار است.

وی جذاب بودن  و نوبودن را دیگر ملاکهای ارزش گذاری دانست و گفت: ايده جذاب، جذاب است. فطري ترين ملاک براي ايده جذابيت ان است. در تشخيص اين ملاک در ايده بايد مجموعه اي از مخاطبان فيلم و داستان را نيز مشارکت داد. علاوه بر آن ايده هاي تکراري لزوما داستانهاي تکراري نمي سازند. چرا که يک ايده مي تواند سرمنشا صدها داستان متفاوت باشد. با اين وجود، ايده هاي نو، قلمروهاي کشف نشده اند که هر کسي را وسوسه مي کنند تا به ان وارد شود.

 ايده با تجربه نويسندگي در هر شخص و قدرت تخيل او سنجيده مي شود

مولف مجموعه نقد بازتاب پیرامون روش بیان ایده و ارکان ایده گفت: این مساله گوياي نوعي عدم تعادل است. با جمله استفهامی بیان می شود. برخی از آن به "چه مي شد اگر... " یا "اگر" طلایی" یاد کرده اند.بيان ايده لزوما با بيان پايان بندي يا گره گشايي همراه نيست. همچنین ایده چهار رکن دارد که شامل شخصيت (داستان درباره چه کسی است؟) مسئله (چه چیزی است؟)رويكرد(در صدد چه چیزی است؟) و موقعيت (در چه زمینه ای است؟) می شود.

وی اظهار داشت: ايده به واسطه نسبتي كه با نويسنده برقرار مي كند به محدوده تقريبي اي از ارزشها دامن مي زند. ايده لزوما با مضمون همراه نيست. مضمون تنها زماني از ايده قابل استخراج است كه پايان بندي در ان ذكر شود.ايده تنها با اين ملاكها سنجيده نمي شود. بلكه ايده با تجربه نويسندگي در هر شخص و قدرت تخيل او سنجيده مي شود. بنابر اين، ارزش گذاري ايده به نحو درست تنها از ذهني ساخته است كه تخيل داستان نويسانه و تجربه داستان نويسانه داشته باشد.

شاکری افزود: ايده ها با پيش بيني هايي كه درباره آينده خود در ذهن ما ايجاد مي كنند محرك اند. با رويكرد تازه ما به موقعيت ها و شخصيت هاي تكراري نو مي شوند. يا با تعريف شخصيت نو يا حادثه نو از تكراري بودن مي گريزند.ايده ها تنها با ايجاد سئوال جذابيت ايجاد نمي كنند بلكه پاسخ را هم از درون شما مي طلبند. چون شما را درگير خود مي كنند جذابند. و نويسنده توانا است كه ميزان و فراواني پاسخهايش به سئوال ايده و انتخاب صحبحش او را در قضاوت درباره ايده كمك مي كند.

 ايده هيچ گاه صريح و مستقيم در اختيار خواننده قرار نمي گيرد

شاکری قالب، شخصیت اصلی، مسئله اصلی، موقعیت،  نقطه آغاز،نقطه پایان و نوع کشمکش را مواردی دانست که ایده در اختیار نویسنده قرار می دهد و درباره ی خطاهاي مقام كشف ايده اولیه گفت: كشف ايده متفرع بر شناخت اركان آن است. ايده هيچ گاه صريح و مستقيم در اختيار خواننده قرار نمي گيرد. بلكه كشف ايده و بيان آن در تركيبي كه شامل اركان اساسي ان باشد خود به مهارتي خاص نياز دارد. با خواندن يك داستان، يكي از سخت ترين كارهايي كه بدون ممارست قبلي محقق را رنجيده خواهد كرد، استخراج ايده آن در يكي دو جمله كوتاه است. اختلاف افرادي كه با خواندن يك داستان جملات متفاوتي را از ايده ان داستان حكايت مي كنند خود گوياي دشواري بيان ايده است.

نویسنده ی مجموعه داستان های "خانه پدری، نفس و باران نیمروز" در بیان راهکارهای ایده یابی گفت: برای این مساله می توان از این روش ها بهره برد: تغییرِ نوع نگاه، به زندگی و هستی، نفوذ دادنِ نگاه، به لایه‌های زیرین، و عمق پدیده‌ها و موجودات، عادی و معمولی ندیدن زندگی، خود و هستی، تیز و حساس نگاه داشتن حواس،خالی و خلوت کردن ذهن، از دیگر اشتغالها، گسترش، تنوع و عمق بخشی به تجارب شخصی، مسافرت؛ و قرار گرفتن در فضاها و محیطهای جدید و متفاوت، تمرکز شدید و طولانی بر یک موضوع خاص، استفاده از رؤیاها و کابوسها و مرور خاطره‌های شخصی یا مطالعۀ خاطرات دیگران

در ادامه ی این کارگاه علاوه بر بحث عملی بر ایده برخی داستان های ادبیات فارسی نظیر "داش آکل و بچه مرده" پیرامون ایده برخی از حاضران در کارگاه نیز گفت و گو به عمل امد. این کارگاه  جلسه ی افتتاحیه و ورودی مجموعه دوره ها و کارگاه های واحد هنرهای تصویری حوزه ی هنری در سال جاری است که با همکاری مرکز آفرینش های ادبی حوزه ی هنری فارس و با حضور فیلمنامه نویسان و نویسندگان عرصه ی ادبیات داستانی شیراز برگزار شد

نویسندگان بزرگ اثر خود را بیش از ۷۰ بار بازنویسی کرده‌اند

کارگاه تخصصی « ایده‌پردازی در فیلمنامه‌نویسی» با حضور احمد شاکری نویسنده و مدرس ادبیات داستانی در شیراز برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی مرکز محافل و جشنواره های حوزه هنری، احمد شاکری با اشاره به اهمیت برگزاری جلسه‌های بین رشته‌ای اظهار داشت: آنچه برای هنرمندان در هر رشته‌ای مهم است طرح درست مسأله و طرح سؤال درست است.

وی افزود: شاید یک دلیل عمدۀ رونق برخی کلاس‌های داستان‌نویسی و سرگردانی افراد از محفلی به محفل و از کتاب و منبعی به کتاب دیگر این است که هنوز پرسش، سوال و مشکل و نیاز خود را نیافته‌ایم.

شاکری در تبیین اهمیت سؤال در نوشتن گفت: اگر بخواهیم همه سوالات را در یک سئوال جمع کنیم این است که چگونه می‌توان نویسنده شد، منابع کتابخانه‌ای مختلف و جلسات متعددی برای نوشتن اعم از نوشتن خلاق و غیر خلاق وجود دارد، اما این روش‌ها همواره منجر به ساختن نویسنده نشده است.

وی با اشاره به نقل قولی از محمدرضا سرشار درباره وجود نداشتن راه میانبر برای داستان نویس شدن گفت: معنای این حرف فقدان دستورالعمل و روش نیست بلکه نمی‌توان انتظار داشت با یافتن راهی میانبر به یکباره داستان نویس شد.

این نویسنده و مدرس داستان‌نویسی افزود: من معتقدم حتماً باید برای مدافعان حرم داستان بنویسیم و نباید مسائل ملموسمان را کنار گذاشته و فقط درباره مسائل تاریخی بنویسیم.

شاکری خاطرنشان کرد: چگونه است که بسیاری از نویسندگان جایگاه خاطره را کمتر از داستان می‌بینند اما بعد توقع دارند بدون تجربه، داستان بنویسند و مقبول واقع شود اگر می‌خواهیم راجع به چیزی بنویسیم شرط نخست داشتن تجربه عمیق است.

وی بیان کرد: شرط دوم پس از تجربه عمیق موضوع این است که داستان نیز راه میانبر ندارد و هر داستان راه حل خویش را دارد و در نهایت این ما هستیم که باید به فرمول خاص خود برسیم.

مولف رمان عریان در باد، صبوری در نویسندگی را شرط دیگر نوشتن دانست و اظهار داشت: نویسندگی زایمان روحی است آن هم در طول زمان و برخی از نویسندگان بزرگ اثر خود را بیش از 70 بار بازنویسی کردند.

وی گفت: خلأ تجربه را هیچ تکنیکی پر نمی‌کند و مخاطب آگاه به راحتی تشخیص می‌دهد که شما فقط فرم را بلد هستید یا تجربه نیز دارید. اینگونه است که نویسندگان ما می‌خواهند داستان عرفانی بنویسند اما تجربه عرفان را ندارند.

شاکری پیرامون منابع نظری داستان ومقوله "ایده" گفت: داستان‌نویسان کمتر به مراحل نگارش و خلق داستان توجه نشان داده‌اند و علل این امر این است که داستان امری خلاقه است و پیمودن الگوهای مرحله‌ای خلاقیت نویسنده را می ‌افزاید. رمان نیز، جهانی وسیع است که ریختن آن در قالب مراحل مستقل نگارش، دشواری مضاعفی را به همراه می‌آورد.

وی با بیان اینکه داستان چرخه اقتصادی چندانی ندارد، افزود: بازار اقتصادی در رمان امکان استقلال‌یابی این مراحل و تعیین ارزش اقتصادی مستقل برای هر یک از این مراحل را از میان برده است. همچنین رمان تا مراحل تکمیلی آن قالبی منزوی است.

برای اطلاع ازمهمترین اخبار جشنواره ها و محافل حوزه هنری ما را در کانال تلگرامی دنبال کنید.