امکان ظهور سلایق ادبی در جشنوارههای ادبی
احمد شاکری داستان نویس و منتقد ادبیات داستانی در گفتوگو با خبرنگار کتاب و ادبیات خبرگزاری فارس ضمن اشاره به وفور جشنوارههای ادبی، به نکاتی اشاره و گفت: در کشور ما جشنوارههای متعددی با رویکردهای هنری و ادبی متفاوت به داستان پدید آمده است.
شاکری ابراز داشت: موضوعی که مهم است و باید به آن توجه شود، اینکه در جشنوارههای ادبی باید این امکان وجود داشته باشد تا سلایق مختلف قابلیت ظهور داشته باشند، چون ادبیات داستانی ما در برهه کنونی در حال تجربه و آزمون و خطاست، یعنی ما به نظریه ادبی داستانی انقلاب اسلامی دست نیافتیم، نظریه و اسلوبی که بتواند داستان ما را به مبانی حکمی، فلسفی و مبانی وحیانی مرتبط کند و ساختارهایش را غنا ببخشد هنوز به لحاظ نظری تولید نشده است.
داور جشنواره ادبی «شهید ساسانیخواه» تصریح کرد: به نظر میرسد تنظیم و جهتدهی به سلایق ادبی میتواند در این زمینه مهم باشد، جشنوارههای ادبی اگر بتوانند به سلایق جهت دهند و آنها را در ذیل یک جشنواره هدایت کنند میتواند توفیقی برای جشنوارهها در سیطره ادبیات داستانی انقلاب باشد، البته همواره نقدی بر جشنوارهها وجود دارد و آن اینکه تکثر آنها باید ناظر بر تفاوت سلایق و غایات باشد.
وی در ادامه افزود: اگرچه کار موازی در حوزه فرهنگ تا حدودی مغفول است اما بنظر میرسد زمانی این جهتدهی ادبی و داستانی محقق میشود که چند شرط در جشنواره وجود داشته باشد؛ نکته اول اینکه حضور چنین جشنوارههایی اگر با هدف جهتدهی به سلایق در ذیل ادبیات داستانی متعهد و انقلابی باشد مفید است، اما اینکه میتوانند جهتدهی کنند یا نه، برای این باید شرایطی لحاظ شود، شرط اول اینکه جشنوارهها باید ادامه داشته باشند اگر جشنوارهای یک دوره برگزار شود و دیگر برگزار نشود تثبیت نمیشود، چراکه تثبیت جشنواره در طول برگزاری ادوار مختلف محقق میشود، جشنواره به نوع آثار جهتدهی میکند و نوع داوری، خروجی و برگزیدههایی که دارد یک روند رو به رشد فکری و سلیقهگی را دنبال خواهد کرد.
* جشنواره باید بتواند تبیین نظری درستی از اهداف خود داشته باشد
وی ادامه داد: نکته دیگر اینکه جشنواره باید بتواند تبیین نظری درستی از اهداف خود داشته باشد، جشنوارهها باید بتوانند این تبیین را داشته باشند، گاهی این تبیین در حد توضیح ملاکها و نحوه تطبیق آنهاست، جشنوارههای موضوعی مثل ادبیات دفاع مقدس، جشنواره انقلاب اینها تبیین موضوعی خاص دارند، جشنوارههایی که با موضوع آزاد برگزار میشوند باز میتوانند تبیین متفاوتی داشته باشند، پس بنابراین تبیین هم میتواند مهم باشد.
شاکری به نکته سوم اشاره و خاطرنشان کرد: نکته سوم هدفگذاری دقیق در جشنوارهها است، به هرحال حوزه ادبیات داستانی در کشور ما خلاءهایی دارد، در برخی از ساحتها کار بیشتر شده و در برخی حوزههای مضمونی و موضوعی کار کمتری صورت گرفته، زمانی این جهتدهی مقدور شده و به نتیجه میرسد که هدفگذاری مشخصی هم صورت گیرد؛ گاهی هدفگذاری با انتخاب موضوع معرفی میشود، اما بنظر میرسد این هدفگذاری میتواند در ضمن داوریها و دخالت دادن برخی رویکردهای انتقادی هم صورت گیرد، اینکه ما با چه ملاک و انتظاری به سراغ داستانها میرویم این خود میتواند تبیین کننده هدف باشد.
داور جشنواره ادبی «شهید ساسانیخواه» ضمن اشاره به نکتهای دیگر اضافه کرد: نکتهای که میتواند تضمین کننده موفقیت جشنوارهها باشد این است که جشنواره باید تلاش کند از سلیقه به قاعده برسد، یعنی از یک امر جزئی به یک قاعده کلی برسد (حرکت از جزئی به کلی)، این مهم ممکن نمیشود مگر با رعایت این نکته که داوریها عموما باید ساز و کار مناسبی داشته باشند، مراد من این نیست که داوران عموما افراد شناخته شدهای باشند( شناخته شدن شرط داوری نیست) شهرت لزوما برای داوری شرط نیست، اگر این چند نکته وجود داشته باشد جشنوارهای میتواند جهتدهنده و در ادامه میتواند جریانساز هم باشد.
نقد و نظر بازتاب تاملات نگارنده در حوزه ادبیات داستانی دفاع مقدس و مهم ترین مسائل ادبیات داستانی پس از انقلاب اسلامی است.